Jak czytać depeszę METAR - grupa po grupie

Czym jest METAR

METAR (Meteorological Aerodrome Report) to rutynowa depesza z obserwacją pogody na lotnisku. Ma ściśle określoną budowę zapisaną w Załączniku 3 do Konwencji chicagowskiej (ICAO Annex 3), dzięki czemu pilot, dyspozytor czy kontroler na każdym lotnisku świata odczytuje ją tak samo - niezależnie od języka.

Depesza opisuje stan z chwili obserwacji: wiatr, widzialność, zjawiska, zachmurzenie, temperaturę i ciśnienie. Na lotniskach o dużym ruchu dołącza się do niej krótką prognozę TREND na 2 godziny. Pełną prognozę na kolejne 24-30 godzin zawiera osobna depesza - opisujemy ją w artykule Prognoza TAF.

Budowa depeszy w jednym obrazku

Weźmy depeszę z Lotniska Chopina w Warszawie z popołudnia, gdy przez lotnisko przechodzą przelotne opady. Każda grupa ma swój numer - w kolejnych częściach artykułu omawiamy je po kolei.

Depesza

1 METAR 2 EPWA 3 091230Z 4 24012G25KT 5 210V280 6 6000 7 -SHRA 8 BKN014CB 9 SCT030 10 12/09 11 Q1003 12 RERA 13 TEMPO 3000 SHRA BKN009

1. 1 METAR - typ depeszy (obserwacja rutynowa)
2. 2 EPWA - kod ICAO lotniska - Warszawa Chopin
3. 3 091230Z - 9. dzień miesiąca, 12:30 UTC
4. 4 24012G25KT - wiatr z 240°, 12 kt, porywy 25 kt
5. 5 210V280 - kierunek zmienny 210°-280°
6. 6 6000 - widzialność 6000 m
7. 7 -SHRA - słaby przelotny deszcz
8. 8 BKN014CB - duże zachmurzenie od 1400 ft, cumulonimbus
9. 9 SCT030 - rozproszone chmury od 3000 ft
10. 10 12/09 - temperatura 12 °C, punkt rosy 9 °C
11. 11 Q1003 - QNH 1003 hPa
12. 12 RERA - niedawno padał deszcz
13. 13 TEMPO 3000 SHRA BKN009 - TREND: okresowo 3000 m, przelotny deszcz, BKN 900 ft

1-3. Nagłówek: typ, stacja, czas

METAR oznacza obserwację rutynową, nadawaną zwykle co 30 minut albo co godzinę. Jeśli pogoda zmieni się istotnie między terminami (np. spadnie widzialność albo zacznie się burza), stacja nadaje depeszę SPECI o identycznej budowie.

EPWA to czteroznakowy kod ICAO lotniska. Pierwsza litera wskazuje region świata, druga - kraj (E - Europa Północna, P - Polska). Więcej o kodach w artykule Kody lotnisk ICAO i IATA.

091230Z to dzień miesiąca (09) oraz godzina i minuta obserwacji (12:30) w czasie UTC, oznaczonym literą Z (Zulu). Miesiąca ani roku w depeszy nie ma - wynikają z kontekstu. Między czasem a wiatrem mogą się pojawić znaczniki AUTO (obserwacja w pełni automatyczna) albo COR (poprawka wcześniej nadanej depeszy).

4-5. Wiatr

Grupa 24012G25KT ma budowę dddffGggKT: trzy cyfry kierunku, dwie (lub trzy) cyfry prędkości, opcjonalnie G i porywy, na końcu jednostka. Kierunek to strona, z której wieje wiatr, w stopniach liczonych od północy geograficznej, zaokrąglony do 10°.

Porywy (G) podaje się, gdy maksymalna prędkość przekracza średnią o co najmniej 10 kt. Grupa zmienności dddVddd pojawia się, gdy kierunek waha się o 60°-180°, a wiatr ma co najmniej 3 kt. VRB oznacza kierunek zmienny przy bardzo słabym wietrze albo przy wahaniach o 180° i więcej.

km/h = kt × 1,852

m/s ≈ kt ÷ 2

kt

węzeł - 1 mila morska na godzinę (1852 m/h)

m/s

dokładnie: m/s = kt × 0,5144

Przykład: 25 kt × 1,852 = 46 km/h ≈ 13 m/s.

6. Widzialność i RVR

6000 to przeważająca widzialność pozioma w metrach. Zapis ma zawsze cztery cyfry, a jego granice mają specjalne znaczenie:

metry = SM × 1609

SM

mila lądowa (statute mile) używana w USA i Kanadzie

Przykład: 3 SM × 1609 ≈ 4800 m; 1/2 SM ≈ 800 m.

Przy słabej widzialności (poniżej 1500 m) depesza zawiera także RVR - zasięg widzenia wzdłuż drogi startowej, mierzony przy przyziemieniu. Przykład: R33/0550U to RVR 550 m dla drogi 33 z tendencją wzrostową (U - rośnie, D - maleje, N - bez zmian). Przedrostek P oznacza „więcej niż”, a M - „mniej niż”, np. R11/P2000.

7. Zjawiska pogodowe

-SHRA to słaby (-) przelotny (SH) deszcz (RA). Grupa zjawisk składa się z intensywności, deskryptora i jednego lub kilku zjawisk; depesza może mieć do trzech takich grup. Brak grupy oznacza, że w chwili obserwacji nie występuje żadne istotne zjawisko. Pełny leksykon wszystkich skrótów znajdziesz w artykule Kody zjawisk pogodowych.

8-9. Chmury

BKN014CB to duże zachmurzenie (5-7/8 nieba) z podstawą 1400 ft nad lotniskiem, utworzone przez chmurę burzową cumulonimbus. SCT030 to rozproszone chmury (3-4/8) od 3000 ft. Wysokość zapisuje się w setkach stóp nad poziomem lotniska: 014 = 1400 ft ≈ 430 m.

Najniższa warstwa BKN lub OVC wyznacza pułap chmur, a od pułapu i widzialności zależy kategoria lotu (VFR, MVFR, IFR, LIFR). Oktanty, pułap i kategorie omawiamy szczegółowo w artykule Chmury, widzialność i kategorie lotu.

10. Temperatura i punkt rosy

12/09 to temperatura powietrza 12 °C i punkt rosy 9 °C, zaokrąglone do pełnych stopni. Wartości ujemne poprzedza litera M: M03/M07 to −3 °C i −7 °C. Punkt rosy to temperatura, do której trzeba ochłodzić powietrze, by para wodna zaczęła się skraplać - im bliżej temperatury, tym wilgotniej.

Różnica między nimi (spread) to jedna z najbardziej praktycznych liczb w całej depeszy. Pozwala oszacować, na jakiej wysokości powstaną chmury kłębiaste, i ostrzega przed mgłą:

H [ft] ≈ (T − Td) × 400

H

wysokość podstawy chmur nad lotniskiem

T

temperatura powietrza [°C]

Td

temperatura punktu rosy [°C]

400

ft na 1 °C różnicy (≈ 122 m) - reguła z różnicy gradientów temperatury

Przykład: (12 − 9) × 400 = 1200 ft - zgodnie z depeszą, która podaje podstawę cumulonimbusa na 1400 ft.

RH = 100 × e^(17,625·Td/(243,04+Td)) ÷ e^(17,625·T/(243,04+T))

Przykład: T = 12 °C, Td = 9 °C → RH ≈ 82%.

Kalkulator

Policz podstawę chmur i wilgotność z depeszy

Temperatura (T)°CPunkt rosy (Td)°C

Spread T − Td

3,0 °C

Podstawa chmur ≈

1200 ft

To samo w metrach ≈

366 m

Wilgotność względna

82 %

Ryzyko mgły lub niskich chmur

podwyższone

Wyniki to przybliżenia szkoleniowe według wzorów z artykułu - nie zastępują danych z instrukcji samolotu ani oficjalnej odprawy.

11. Ciśnienie QNH

Q1003 to QNH - ciśnienie zredukowane do poziomu morza, w hektopaskalach, zaokrąglone w dół do pełnego hPa. Po jego ustawieniu wysokościomierz na ziemi pokazuje wysokość lotniska nad poziomem morza. W USA i Kanadzie stosuje się cale słupa rtęci: A2962 to 29,62 inHg.

hPa = inHg × 33,864

inHg = hPa ÷ 33,864

1013,25 hPa

= 29,92 inHg - ciśnienie atmosfery wzorcowej ISA na poziomie morza

Przykład: Q1003 ÷ 33,864 = 29,62 inHg, czyli w zapisie amerykańskim A2962.

Niskie ciśnienie i wysoka temperatura sprawiają, że samolot „czuje się” wyżej, niż jest naprawdę - rośnie długość rozbiegu i maleje prędkość wznoszenia. Opisują to dwie wielkości:

PA = elewacja + (1013 − QNH) × 27

DA ≈ PA + 120 × (T − T_ISA)

PA

wysokość ciśnieniowa [ft]; 27 ft ≈ zmiana wysokości na 1 hPa przy ziemi

DA

wysokość gęstościowa [ft] - wysokość, na której „lata” samolot

T_ISA

temperatura wzorcowa: 15 °C − 2 °C na każde 1000 ft

Przykład: EPWA (362 ft), QNH 1003, 24 °C: PA ≈ 362 + 10 × 27 = 639 ft; T_ISA ≈ 13,7 °C; DA ≈ 639 + 120 × 10,3 ≈ 1870 ft.

Kalkulator

Przelicz QNH i sprawdź wysokość gęstościową lotniska

QNHhPaWysokość lotniskaftTemperatura°C

QNH w calach

A2962

Odchylenie od 1013

-10,3 hPa

Wysokość ciśnieniowa

639 ft

Wysokość gęstościowa

1872 ft

Wyniki to przybliżenia szkoleniowe według wzorów z artykułu - nie zastępują danych z instrukcji samolotu ani oficjalnej odprawy.

12-13. Grupy dodatkowe i TREND

Po ciśnieniu mogą pojawić się grupy uzupełniające. RERA (recent rain) informuje, że deszcz padał w ciągu ostatniej godziny, ale już nie pada - ważne np. przy ocenie stanu drogi startowej. Inne spotykane grupy to WS R33 (uskok wiatru na podejściu do drogi 33) i grupy stanu nawierzchni drogi startowej.

Na końcu stoi prognoza TREND na najbliższe 2 godziny: NOSIG (bez istotnych zmian), BECMG (stopniowa zmiana) albo TEMPO (okresowe zmiany). W naszym przykładzie TEMPO 3000 SHRA BKN009 zapowiada okresowe pogorszenie: widzialność 3000 m w przelotnym deszczu i pułap 900 ft. Część RMK (uwagi) zawiera informacje krajowe - w USA m.in. dokładną temperaturę i ciśnienie na poziomie morza.

Najczęstsze błędy przy czytaniu METAR

1. Czas lokalny zamiast UTC. 1230Z to 14:30 w Polsce latem i 13:30 zimą.
2. Kierunek wiatru „dokąd” zamiast „skąd”. 240° to wiatr z południowego zachodu, wiejący na północny wschód.
3. Wysokość chmur nad morzem. BKN014 to 1400 ft nad lotniskiem, nie nad poziomem morza.
4. 9999 jako „prawie 10 km”. To 10 km lub więcej - widzialność może wynosić 50 km.
5. RE jako bieżąca pogoda. RETS oznacza burzę, która już się skończyła.
6. Pominięcie TREND. TEMPO na końcu depeszy bywa ważniejsze niż sama obserwacja, bo mówi, co czeka na podejściu za godzinę.

Gotowe? Otwórz aktualną depeszę z EPWA i spróbuj ją odczytać samodzielnie, a potem porównaj z dekodem pod spodem.

Najczęstsze pytania